Skip to content

Bidu ġdid

Botticelli - Ir-Rebbiegħa

Sandro Botticelli pitter ir-Rebbiegħa għall-ħabta ta’ l-1482 fuq tila mdaqqsa, illum għall-wiri fl-Uffizi ta’ Firenze. Kull darba li nħares lejh dan il-kwadru nistħajjel il-figuri se jinqalgħu minn mat-tila. L-aktar li jintrigawni huma l-figuri ta’ Venere u Flora, iħarsu dritt f’għajnejk waqt li l-bqija medhijin b’xiħaġa.

Il-bidu ta’ l-istaġun il-ġdid, ta’ l-istaġun li ngħata tant importanza mill-poeti (li jaħbat ukoll il-jum internazzjonali tagħhom) din is-sena se niċċelebrah, bħalma nagħmel dejjem, bir-Rit tar-Rebbiegħa ta’ Igor Stranvinski. Forsi x-xogħol ta’ Stranvinski ‘jagħjat’ wisq għall-ordni rinaxximentali ta’ Botticelli. Forsi wieħed jista’ jassoċja aktar ix-xogħol tal-Qassis l-Aħmar ma’ dan il-kwadru.

U dan, omaġġ lill-poeti Maltin fil-jum internazzjonali tal-poeżija:

GĦANQUD

Ħajti mgħoddija miegħek,

ħanina,

bħal għanqud għeneb trasparenti

imkebbes bir-raġġi tax-xemx

jaħżen benna zokkrija

għall-qdumijiet ġejjiena.

Achille Mizzi

Advertisements

Mistra BLUES

It-tgħawwiġ mill-mezzi tal-media għadu għaddej sa aktar minn ġimgħa mill-elezzjoni. Fuq il-gazzetti (u l-verżjonijiet elettroniċi tagħhom), fuq it-televixins u r-radjijiet, fuq il-bloggijiet … għadha għaddejja kampanja sħiħa ta’ ħabi u logħob perikoluż.

Pereżempju l-istampa Nazzjonalista, għallinqas sal-lejla, għadha ma qalet assolutament xejn dwar il-każ ta’ Jeffrey Pullicino Orlando u r-rapport dwar il-każ maħruġ mill-awditur tal-MEPA. X’interess għandha l-istampa Nazzjonalista li taħbi? Jekk dan id-deputat Nazzjonalista huwa innoċenti – kif qegħdin jisħqu ċerti ‘opinjonisti-li-ma-jridux-jammettu-li-huma-paritatrji-nazzjonalisti’ – għala l-istampa Nazzjonalista ma toħroġx *minn issa* tiddefendi lil dan id-deputat bħalma għamlet qabel l-elezzjoni? Xi nbidel minn dakinhar?

Minflok, l-istampa Nazzjonalista medhija tispekula fuq it-tmexxija l-ġdida tal-Partit Laburista. Bħalma jagħmlu dejjem il-Laburisti, waqgħu għan-nasba tal-PN u qegħdin jonxru l-qliezet ta’ taħt fil-pubbliku. Imma dik biċċa tagħhom. Għal nofs Malta, l-ispekulazzjonijiet dwar min se jkun kap tal-MLP huma aktar importanti minn dak li hemm miktub bl-iswed fuq l-abjad fir-rapport ta’ l-awditur tal-MEPA.

Dan huwa l-logħob bil-mezzi tax-xandir. Dan huwa l-mod kif tilgħab bl-imħuħ, kif twerreċ l-għajnejn ta’ min joqgħod isegwi l-istazzjonijiet tal-partiti u jaqra l-bloggs tal-partitarji fidilissimi tagħhom.

Komplu sejrin hekk, partiti!

Il-Mistra

Trid tiżfen hawn fuq??

Ebba

Sirt naf li Ebba von Fersen Balzan ħalliet il-wied tad-dmugħ. Ma’ Ebba ltqajt ħafna snin ilu, jidhirli waqt party n-Naxxar u tkellimna fuq is-sens ta’ ħtija li l-ġenerazzjoni tagħha u ta’ qabilha ħasset fil-konfront ta’ l-istorja fil-Ġermanja tas-seklu għoxrin. Kien hemm drabi oħra meta ltqajna u tkellimna fuq il-pittura tagħha u l-kitba tiegħi. U l-aħħar li ltqajna staqsietni jekk il-mara tiegħi, barranija bħalha miżżewġa Malti, bdietx tidra l-ħajja l-ġdida fuq il-Blata.

L-aktar ħaġa li niftakar f’Ebba – għalkemm kienu ftit ħafna d-drabi li ltqajna u tkellimna – kienet it-tbissima mimlija enerġija.

Lil Saver nixtieqlu kull sabar.

Il-qaħba ġol-karozza

Xi storbju hawn bħalissa fuq ir-rokna ċibernetika Maltija. Hawn uħud li ssibhom jirrispondu f’kull blogg, jirrispondu kull artiklu elettroniku, u mbagħad jiktbu l-blogg tagħhom – xi erba’ bloggati kuljum.

Il-liberta’ tal-kelma. Għal uħud il-liberta’ tal-kelma tfisser tgħajjar lil Alfred Sant għax jilbes parrokka, taqlagħlu l-ħama ta’ meta telaq lill-mara, tgħid fuck you lill-kameras jippuntaw lejk, tgħid li hemm ġurnalist iħobb jgħabbi l-qħab fil-karozza, titfa’ filmati qosra fuq il-youtube bi ndħil dwar il-ħajja privata.

Jekk xejn, dil-kampanja elettorali ħarġet fil-beraħ il-bassezzi li wħud jaslu biex jilħqu.

X’faqar ta’ mħuħ biex inkejlu l-liberta’ tal-kelma b’dan il-mod.

Viva alla r-Ragħaj!! (b’apoloġija lil Renato Zero)

Ma nafx x’kien li ġegħilni nerġa’ nersaq ‘l hawn. Forsi għax naf li ftit – jekk ħadd – jista’ jara d-dwal inemnmu fil-kurituri fejn kien jintwera l-blobb tas-Sibt Filgħaxija. Forsi għalhekk. U forsi għax il-kampanja elettorali mhux biss dejqitni imma iddiżappuntatni bl-ikrah.

Ma nafx min qed jagħmilha l-kampanja elettorali; jekk humiex l-ispiji li jiksbu karti jaħarqu (daqs għajnejja fin-nofs siegħa ta’ filgħodu) mimlijin dettalji kompromettenti, jew forsi ġurnalisti u opinjonisti li s-soltu jippużaw tal-liberali liberi u mbagħad tintebaħ li anki huma jġorru l-buttuna tal-partit tat-tradizzjoni, jew l-istampi qarrieqa …

Hemm grupp ġurnalisti (dawk ta’ veru mhux li bħali jiktbu bloggata kull darba fill) li xebgħu jitqatlu bejniethom u frankament qed nieħu gost naqrahom: jibbloggjaw, jirrispondu lil xulxin, joħorġu ħdura tgħajjat aktar mill-isfond tax-xemx safra titbissem bla taf l-għala li hemm f’uffiċċju ġo Tas-Sliema. Xiħaġa tgħidli li Alfred Sant u Lawrence Gonzi jaħmlu lil xulxin ftit aktar minn kemm jaħmlu ‘l xulxin dawn l-opinjonisti. U jkolli ngħid li wħud minnhom waqgħu f’bassezzi li ssorprendewni bihom; kelli opinjoni ħafna ogħla tagħhom

***

Jiem wara l-famuż dibattitu quddiem l-istudenti universitarji kitbet tfajla Slovena fuq it-Times. Bażikament esprimiet ix-xokk kulturali li taha baħarha tan-naħa t’isfel. Dit-tfajla Slovena lmentat li l-imġieba ta’ l-istudenti waqt ‘id-dibattitu’ kienet waħda deplorevoli, u li din l-imġieba kienet aktar addattata għal mumenti rari erojċi fl-enclosure ta’ Ta’ Qali. Għandha raġun din is-sinjorina għax hija ġejja minn pajjiż fejn il-kultura tal-ħsieb u ta’ l-espressjoni libera tmissha b’idejk u ttegħemha l-ħin kollu. Din is-sinjorina ġejja minn pajjiż fejn l-universitajiet ma jilqgħux fihom żgħażagħ f’xifer l-isteriżmu quddiem il-kap tal-partit, imma jilqgħu fihom imħuħ li d-dibattitu li joffru għandu xejra intellettwali kif wara kollox wieħed jippretendi li jkun hemm f’universita’. Miskina, din is-sinjorina sabet min irid isallabha għax kellha ‘l-ardir’ tikteb fuq IL-gazzetta ewlenija f’Malta. Lakemm ma sabitx min jakkużaha bi ndħil barrani; lakemm ma kienx hemm min qalilha li qed nagħmlulha pjaċir li qed inżommuha hawn u la qiegħda hawn bi pjaċir għandha tirrispettana bil-mod li tagħna.

Darba oħra titkellimx Slovena: ħalli l-istudenti Maltin iwerżqu kemm iridu!

Imbagħad kien hemm min ġab l-argument li l-istudenti kellhom kull dritt jaġixxu kif aġixxew għax illum – kuntrarju għal qabel – l-istudenti Maltin għandhom il-liberta’ tal-kelma: m’għandhom ‘il ħadd tiela’ l-Imsida bil-ktajjen u l-ħadid ħalli jsawwathom, illum jistgħu jgħidu li jridu. Veru: anki jien ngħid lill-istudenti tiegħi li l-interpretazzjoni li nagħti tal-letteratura tat-tmeninijiet ma kontx inkun nista’ nagħtiha li bqajna ngħixu fit-tmeninijiet. Madankollu nibża’ li l-liberta’ tal-kelma ta’ l-istudenti universitarji tiswa ftit aktar mil-liberta’ tal-kelma tal-merħliet li kienu jduru t-toroq ta’ Ħal Tarxien. Anki dawk kellhom il-liberta’ tal-kelma. Li ma kellhomx, imsieken, il-liberta’ tal-mixja. Mixjithom kienet direzzjonata mir-ragħaj: fejn imur ir-ragħaj imorru huma.

***

Issa jien irrid noqgħod attent, għax kuntrarju għal dawn l-istudenti, għajnejja nħarqu bil-gass tad-dmugħ u bħal missirijiethom u ommijiethom kont bqajt barra l-universita’ għax hekk deherlu li għandi nagħmel ir-Ragħaj ta’ dak iż-żmien. Forsi jkun hemm min (jekk se jkun hemm min jaqra dan) li jakkużani bid-dementia. It-tifkiriet tal-gass tad-dmugħ ktibthom xi sbatax-il sena ilu meta ħadd ma kien għadu kitibhom. U għadni s’issa nista’ niddeskrivi l-fwieħa ħelwa ta’ dal-gass u l-mużika sentimentali tan-nies iwerżqu bil-biża’ u ż-żifna panikuża f’nofs it-triq. Madankollu, m’jien se nħalli lil ebda ħadd jilgħabli bil-memorji tiegħi.

**

Tarahom fuq it-televixin, miġburin fil-pjazza, libsin l-aħmar jew il-blu, iċapċpu għal kull ċuċata li jgħid ir-ragħaj. Tarahom joqomsu fuq xulxin u jwerżqu u jgħollu jdejhom ‘il fuq anki jekk id-diskors tal-lum semgħuh il-ġimgħa l-oħra wara li kienu semgħuh il-ġimgħa ta’ qabel u ta’ qabilha.

IL-GAĠĠA

1967

Għada l-ewwel ta’ Ġunju jaħbat l-erbgħin anniversarju mill-pubblikazzjoni uffiċjali ta’ l-album Sgt Pepper’s Lonely Hearts Club Band.

Ritratt ta' Robert Altman

Das-sajf jaħbat ukoll l-erbgħin anniversarju tas-Sajf ta’ l-Imħabba, dak is-sajf li minnu nħoloq kult sħiħ, li ra jseħħu kunċerti massivi, manifestazzjonijiet politiċi u bizarriji oħra li kienu moda fl-Istati Uniti ta’ Ginsberg, Kesey, Joplin, Dylan, Warhol u l-bella kumpanija.

Is-sajf ta’ l-1967 kellu wkoll ċertu sinifikat f’Malta. L-1967 wildet il-Moviment Qawmien Letterarju, li rrifletta l-bidliet soċjali li kienu qegħdin iseħħu f’Malta. Għalija personali, is-Sajf ta’ l-Imħabba kellu relevanza kbira għaliex ommi qattgħetu b’żaqq daqsiex tistenna li jasal Settembru ħalli trodd l-aħħar minn serje ta’ wlied.

Niftakar li s-sajf ta’ l-1983, meta kont għadni kif nispiċċa l-iskola u kont għadni bla ebda ħjiel ‘il fejn se nimmira l-futur, qattajtu niġri ‘l hemm u ‘l hawn, b’xagħar twil u msebbel u b’leħja ta’ ġimgħat sħaħ. Missieri kellu cassette recorder bil-bieba miksura li fuqu, filgħaxijiet, kont indawwar tape TDK bir-recording ta’ l-album li għada jagħlaq 40 sena. M’għandniex xi ngħidu, sa tmiem is-sajf it-tape kien laħaq tħabbel u tqatta’ biċċiet.

Loġikament, jien u nikteb dan għandi nisma’ l-album tal-Beatles, iżda lanqas li kieku ridt ma kont nista’ nagħmel dan. Wara li tħabbel it-tape u ntrema, is-Sgt Pepper’s ma reġax daħal għandi. Minflok, qiegħed nisma’ album ieħor li wkoll għalaq 40 sena: Surreal Pillow, tal-Jefferson Airplane. Il-leħen vibranti ta’ Grace Slick fuq “White Rabbit” u l-malinkonija ta’ Marty Balin fuq “Comin’ Back to Me” – One begins to read between / The pages of a look. / The sound of sleepy music, / And suddenly, you’re hooked. – iqanqluni ħafna aktar.

Imma mbagħad tinduna li lħaqt il-mezz’eta’ …

Xbieha

Għandi dix-xbieha l-ħin kollu quddiem għajnejja: tletin ruħ, mitlufin xi mkien fil-baħar b’mewġ forza 5 għoli xi 2 metri, dlam taqtgħu b’sikkina – ma jidher xejn għajr is-swidija u ma jinstema’ xejn għajr il-mewġ – iggranfati ma’ gaġġa tat-tonn. Iva, anki waqt li nisma’ r-romantiċiżmu ta’ Marty Balin, dix-xbieha tibqa’ hemm donnha xi afterimage. Jien għadni nibża’ mid-dlam – ma nidħolx f’bini mudlam waħdi, ma nimxix taħt mini u bil-lejl ma norqodx f’kamra mingħajr dawl jixgħel il-lejl kollu; u l-baħar tgħallimt nibża’ minnu daqskemm inħobbu għax żaqqu ratba u rasu iebsa. U allura dix-xbieha ta’ dawn it-tletin ruħ fis-swidija tad-dlam u fil-mewġ tal-baħar, ma tistax ma timpressjonanix minkejja l-kitarri ta’ Balin u sħabu.

Sa nibda nħoss ħjiel ta’ qtugħ ta’ nifs …

tletin ruħ mitlufin xi mkien f’baħar forza 5, billejl, fid-dlam, ma jaraw u ma jisimgħu xejn għajr is-swidija u l-ħoss tal-mewġ … iggranfati ma’ gaġġa

Stennew is-sajf u s-sajf wasal.

L-imħabba …

Is-silġ u ħwejjeġ oħra

Silġ fuq l-Ewropa
Nhar il-Ħamis li għadda, Norman Hamilton kiteb fit-Times dwar il-Eurovision. Qabel ngħaddi kumment qasir ħafna fuq li qal Hamilton … miniex se nagħmel kumment ieħor fuq dik il-farsa; imma xiħadd ma nafux ġibidli l-attenzjoni għal dak li kiteb Hamilton, forsi għax il-mara tiegħi minn “dawk in-naħat”. Bażikament, dak li qed jipproponi Hamilton huwa li nerġgħu ndendlu l-purtiera tal-ħadid, nerġgħu ntellgħu ħajt, nergħu narmaw dak li l-Ewropa – kont se ngħid b’sensiela ta’ mirkali – irnexxielha tħott. Mela issa għandu jkun hemm numru ta’ Ewropi differenti; hekk qed jipproponi Norman Hamilton!

Fuq il-farsavision daqshekk.

Hemm silġ li qed idub

Ara mill-Istati Uniti: mhux fares joħroġu minn hemm imma traġedji ta’ ċerta dimensjoni. Minbarra d-diżastru fl-Iraq – diżastru li qiegħed jarah kulħadd minbarra l-amministrazzjoni (eletta demokratikament, anzi ri-eletta) – issa ħareġ fil-beraħ li dan il-mostru qiegħed jopponi proposti tat-Tmienja l-Kbar biex tiġi mrażżna s-sħana globali. Nimmaġina li r-raġunijiet ekonomiċi l-għala l-IU tibqa’ topponi dawn il-proposti huma aktar importanti minn x’se jirtu wliedna. Imbagħad, wara kollox, għada min rah?

L-Antartika ddub

Ma nafx qattx nistgħu ngħidu li smajna biżżejjed fuq l-effetti diżastrużi ta’ din is-sħana globali. Saħansitra partijiet sostanzjali ta’ l-Antartika saħnu biżżejjed biex is-silġ idub. Xi jrid jiġri biex l-amministrazzjoni Bush tikkonvinċi ruħha li d-dinja marida serjament u li għad nistgħu nfejquha? Xi jrid iseħħ tgħid?

Il-mumenti sbieħ tal-ħajja

Tkun trid tistrieħ ftit xi kultant. Tkun trid, imqar għal ftit, ma tismax bis-sħana globali, bl-Iraq, bl-Iran, bl-Afganistan, bil-Lvant Nofsani, bl-Al Qaeda, il-Ħamas, il-Fataħ, il-bejjiegħa tal-Monti, id-deni li qed jikkawża Michael Falzon lill-MLP, u ħafna ħwejjeġ oħra li tismagħhom il-ħin kollu anki jekk ma tiħux pjaċir.

Imma mbagħad hemm il-mumenti sbieħ tal-ħajja: it-tbissima bla snien ta’ Kolja pereżempju; jew memorja li titfaċċa minn imkien; jew inkella li l-benjamini reġgħu għamluha. Ma stajtx nirreżisti … il-qalb għadha hemm, u għadha tħabbat.

Kbar!